“Dalam sebuah negara yang dibina di atas kerangka Perlembagaan Melayu, Islam dan institusi Raja-Raja, sistem pendidikan bukan sekadar tempat untuk melahirkan tenaga kerja. Ia juga menentukan sejauh mana generasi baharu menghayati identiti nasional, memahami keseimbangan sosial dan sejarah yang membentuk negara ini, serta menghormati asas pembentukan negara.”
Kebelakangan ini, beberapa kenyataan dan tindakan pemimpin tertentu daripada DAP terhadap institusi Kesultanan Selangor sekali lagi menimbulkan persoalan yang lebih besar daripada sekadar perbezaan pandangan politik.
Persoalan yang semakin timbul ialah sama ada sistem pendidikan yang terlalu terpisah dan berorientasikan identiti etnik akhirnya mewujudkan sebahagian elit politik yang kurang menghayati asas budaya dan sejarah nasional Malaysia.
Malaysia dibentuk di atas kerangka Perlembagaan yang jelas, dengan kedudukan Melayu dan Bumiputera sebagai teras sejarah pembentukan negara, Bahasa Melayu sebagai bahasa kebangsaan, Islam sebagai agama Persekutuan dan institusi Kesultanan Melayu sebagai payung kestabilan negara.
Namun, apabila sebahagian pemimpin politik dilihat berulang kali mempertikaikan titah Sultan, memperlekehkan sensitiviti masyarakat majoriti atau menggunakan pendekatan politik yang terlalu konfrontasional terhadap perkara-perkara berkaitan hak Bumiputera, persoalan mengenai proses pembentukan pemikiran mereka tidak dapat dielakkan.
Sistem pendidikan memainkan peranan besar dalam membentuk orientasi budaya seseorang.
Sekolah yang terpisah daripada arus perdana kebangsaan berpotensi mewujudkan generasi yang lebih selesa melihat Malaysia melalui lensa komuniti sendiri berbanding kerangka nasional yang lebih luas.
Apabila interaksi sosial, sejarah nasional, simbol kenegaraan dan penghayatan terhadap kerangka budaya nasional tidak benar-benar diintegrasikan dalam proses pendidikan, maka jurang psikologi terhadap identiti kebangsaan boleh menjadi semakin besar.
Pemerhatian umum terhadap kepimpinan utama DAP menunjukkan representasi yang ketara daripada latar pendidikan vernakular Cina dan sekolah persendirian Cina, walaupun data lengkap semua pemimpin tidak sentiasa tersedia secara terbuka.
Corak ini tidak semestinya membuktikan hubungan sebab-akibat secara langsung terhadap orientasi politik mereka, namun ia menunjukkan kewujudan ekosistem sosial dan pendidikan yang berbeza daripada arus utama kebangsaan.
Sebagai contoh, ADUN Seri Kembangan, Wong Siew Ki dilaporkan menerima pendidikan rendah di SJK(C) Poi Lam Ipoh sebelum melanjutkan pendidikan menengah di SMK Poi Lam dan ACS Ipoh. Bekas EXCO Selangor, Ronnie Liu Tian Khiew pula diketahui aktif dalam DAP sejak zaman sekolah menengah, namun rekod pendidikan sekolah beliau tidak dapat disahkan secara terbuka setakat ini.
Manakala Tony Pua Kiam Wee secara umum diketahui berasal daripada latar pendidikan Cina dan kemudiannya melanjutkan pengajian tinggi di luar negara, walaupun rekod lengkap sekolah rendah dan menengah beliau juga tidak dinyatakan secara terperinci dalam sumber awam yang boleh disahkan.
Perbahasan sebenar bukan soal menolak pendidikan ibunda atau kepelbagaian budaya, tetapi persoalan sama ada sistem pendidikan yang terlalu terpisah akhirnya mewujudkan jurang identiti nasional yang semakin melebar.
Akibatnya, sebahagian elit politik dilihat semakin sukar menghayati sepenuhnya keseimbangan sejarah, struktur Perlembagaan dan asas kenegaraan Malaysia.
Ia adalah perbahasan tentang integrasi nasional.
Negara-negara lain juga memahami bahawa pendidikan ialah instrumen pembinaan negara. Jepun, Korea Selatan, Indonesia dan Thailand meletakkan identiti nasional sebagai komponen utama dalam sistem pendidikan mereka.
Malaysia tidak boleh menjadi kuat jika generasi masa depannya membesar dalam ekosistem pendidikan yang terlalu terpisah antara satu sama lain sehingga gagal membina identiti nasional bersama.
Ini tidak bermaksud budaya atau bahasa ibunda perlu dihapuskan. Kepelbagaian budaya ialah kekuatan Malaysia.
Namun kepelbagaian hanya mampu bertahan jika terdapat satu identiti nasional dominan yang diterima bersama sebagai asas penyatuan negara.
Hakikatnya, identiti nasional Malaysia lahir daripada sejarah, peradaban dan tradisi Melayu yang menjadi asas pembentukan negara serta kerangka kenegaraan Malaysia.
Atas sebab itu, proses integrasi terhadap asas budaya dan kerangka kenegaraan Malaysia sepatutnya diperkukuh, bukannya semakin dipinggirkan.
Jika tidak, kita akan terus melahirkan elit politik yang melihat segala-galanya semata-mata dari sudut tuntutan komuniti masing-masing tanpa memahami keseimbangan sejarah yang membentuk Malaysia sejak merdeka.
Ia ialah persoalan sama ada sistem pendidikan negara hari ini benar-benar berjaya membentuk rakyat Malaysia yang berkongsi rasa hormat terhadap identiti nasional, institusi monarki negara dan asas pembentukan negara.
Dr Armin Baniaz Pahamin, Setiausaha Agung, Sekretariat Tanahair
Artikel ini merupakan pendapat peribadi penulis semata-mata dan tidak semestinya mewakili pandangan politiko.my
Jom sertai siaran WhatsApp politiko.my untuk berita terkini.
