Oleh : Nurfitri Amir Muhammad
Laporan terbaru kami bertajuk “Kesan Potensi UPOV 1991 ke atas Sektor Benih, Petani dan Amalan Mereka di Malaysia” menunjukkan bahawa 33.5% petani padi (dari 200 petani yang dikaji) di Kedah dan Perak menyimpan kira-kira 10-20% dari hasil tuaian mereka untuk dijadikan benih.
83.58% petani menyimpan benih kerana mereka percaya kualiti benih itu terjamin, kerana mereka memproses benih itu sendiri.
Yang lain, menyimpan benih untuk menjimatkan kos. Petani juga bertukar dan menjual benih yang disimpan di ladang kepada rakan-rakan untuk tujuan penanaman.
Di Sabah dan Sarawak, temu bual yang dijalankan di kalangan 40 petani padi juga mendedahkan penjimatan dan pertukaran benih sebagai amalan biasa di kalangan petani yang menggunakan benih padi tradisional atau yang disubsidi kerajaan (sebahagian daripadanya dilindungi PVP).
Dalam kes yang kedua, penjimatan benih dianggap perlu kerana sering berlaku kelewatan dalam pengedaran benih padi sah oleh kerajaan.
Analisis pakar telah menunjukkan bahawa sistem perlindungan jenis tumbuhan gaya UPOV boleh menyebabkan pasaran benih yang tertumpu, peningkatan kos benih dan bahan tanaman, serta penurunan kepelbagaian biologi pertanian.
Ini menimbulkan risiko yang signifikan terhadap keterjaminan makanan dan kelestarian. Secara global, kritikan terhadap UPOV 1991 semakin meningkat kerana ia jelas menjejaskan hak petani dan membatasi fleksibiliti dasar nasional.
Dalam keputusan penting pada tahun 2021, Mahkamah Agung Honduras mengisytiharkan undang-undang perlindungan jenis tumbuhan berdasarkan UPOV adalah tidak berperlembagaan dengan memetik pelanggaran kewajipan hak asasi manusia, terutamanya hak penduduknya terhadap makanan dan hak petani serta orang asli terhadap benih.
Sebuah kajian oleh kerajaan Jerman telah membuat kesimpulan bahawa UPOV 1991 tidak sesuai untuk negara membangun dan memberi amaran bahawa model tersebut tidak fleksibel dan tidak sesuai dengan sistem pertanian mereka, sambil menambah bahawa undang-undang PVP berasaskan UPOV 91 didapati tidak merealisasikan hak petani; sebaliknya ia hanya berkesan untuk sistem pertanian negara-negara maju.
Pelapor Khas PBB mengenai Hak untuk Makanan, Michael Fakhri, juga telah menggesa negara-negara untuk menghapuskan UPOV 1991 dari teks perjanjian perdagangan sama sekali. Sebelum ini, teks perjanjian perdagangan EFTA menyenaraikan komitmen untuk menyertai UPOV 1991 sebagai satu prasyarat.
Kemudian, pada tahun 2020, pegawai EFTA telah berkata bahawa “EFTA tidak menjadikan penyertaan kepada UPOV atau kepatuhan kepada peraturannya sebagai prasyarat untuk memeterai perjanjian perdagangan bebas”.
Walau bagaimanapun, ketika berita mengenai pemeteraian perjanjian perkongsian ekonomi dengan EFTA muncul, kami cemas kerana ia dibuat secara tertutup.
Kita tidak tahu sama ada kerajaan telah secara diam-diam memperdagangkan hak petani dengan menerima UPOV 1991 sebagai prasyarat.
Sebarang perjanjian yang menjejaskan petani, kepelbagaian biologi, dan keterjaminan makanan mestilah tertakluk kepada perundingan awam dan penelitian di parlimen, bukannya di meterai oleh kementerian perdagangan antarabangsa secara senyap.
Di bawah ITPGRFA, kerajaan Malaysia harus melibatkan petani dalam pembuatan keputusan nasional berkaitan sumber genetik tumbuhan untuk makanan dan pertanian.
Tiada apa-apa yang boleh ditandatangani secara tertutup. Ketelusan adalah keperluan demokrasi.
Dalam semua rundingan perdagangan, Malaysia mesti menolak UPOV 1991 dan mengekalkan hak berdaulat dan autonomi dasar kita untuk memutuskan cara terbaik melindungi sistem benih, sistem makanan, serta petani kecil kita.
Dalam berbuat demikian, kita harus berpegang teguh dalam mempertahankan sistem PVP Malaysia yang unik dan adil daripada diperdagangkan secara diam-diam.
Nurfitri Amir Muhammad – Koordinator, Forum Kedaulatan Makanan Malaysia (FKMM)
