Jika Sabah dan Sarawak mempunyai hak untuk menegaskan kembali identiti dan kedudukan sejarah mereka melalui Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), mengapa prinsip yang sama tidak boleh diterapkan kepada Persekutuan Tanah Melayu?
Persoalan itu menjadi inti hujah pengarang The Malaysian Reserve, Shamsul Akmar, dalam tulisannya menjelang sambutan Hari Kebangsaan ke-69.
Hujah Shamsul menarik kerana ia mengangkat perbahasan yang lebih besar daripada sekadar soal nama atau istilah. Ia menyentuh bagaimana sejarah pembentukan Malaysia difahami – khususnya kedudukan tiga entiti sejarah yang membentuk Malaysia moden: negeri-negeri Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak.
Menurut Shamsul, tuntutan Sabah dan Sarawak terhadap MA63 sejak lebih sedekad lalu bukan hanya berkaitan soal hasil negeri, autonomi atau kuasa pentadbiran.
Sabah dan Sarawak semakin menegaskan bahawa kedudukan mereka dalam Malaysia mempunyai asas sejarah tersendiri dan tidak seharusnya dilihat sama seperti negeri-negeri di Semenanjung.
Dalam konteks itu, Shamsul mempersoalkan mengapa Persekutuan Tanah Melayu pula seolah-olah tidak lagi mempunyai ruang untuk menegaskan identitinya selepas pembentukan Malaysia pada 1963.
Beliau berhujah bahawa Sabah dan Sarawak telah, pada tahap tertentu, berjaya mengembalikan identiti MA63 mereka, sedangkan Persekutuan Tanah Melayu tidak berjaya melakukan perkara yang sama.
Persoalan yang timbul ialah: jika identiti sejarah boleh dipertahankan oleh Sabah dan Sarawak, mengapa ia menjadi sesuatu yang bermasalah apabila dikaitkan dengan Tanah Melayu?
Tarikh
Malaysia 1963 tidak memadam sejarah 1957. Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos 1957, manakala Malaysia dibentuk pada 16 September 1963.
Dua tarikh itu membawa makna sejarah yang berbeza. 31 Ogos memperingati kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu, manakala 16 September memperingati pembentukan Malaysia.
Pembentukan Malaysia tidak semestinya bermaksud sejarah Persekutuan Tanah Melayu terhapus. Begitu juga, pengiktirafan terhadap sejarah dan identiti Tanah Melayu tidak sepatutnya dilihat sebagai ancaman terhadap identiti Sabah dan Sarawak.
Di sinilah hujah Shamsul menjadi relevan. Jika sejarah sebelum 1963 dianggap penting untuk memahami kedudukan Sabah dan Sarawak hari ini, sejarah Persekutuan Tanah Melayu sebelum 1963 juga sepatutnya mempunyai tempat dalam naratif Malaysia.
Tidak logik untuk menggunakan sejarah sebagai asas bagi mengukuhkan satu identiti tetapi pada masa yang sama menganggap sejarah entiti lain telah selesai dan tidak lagi relevan.
Identiti bukan pertandingan. Perdebatan mengenai identiti Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak juga tidak seharusnya dilihat sebagai pertandingan untuk menentukan siapa lebih utama.
Malaysia terbentuk daripada perjalanan sejarah yang berbeza. Sabah mempunyai sejarahnya sendiri. Sarawak mempunyai sejarahnya sendiri. Begitu juga Persekutuan Tanah Melayu.
Mengiktiraf satu tidak semestinya menafikan yang lain. Malah, memahami perbezaan sejarah ketiga-tiga entiti itu mungkin lebih penting untuk memahami Malaysia secara menyeluruh.
Atas sebab itu, usaha memperkukuh kedudukan Sabah dan Sarawak melalui MA63 tidak sepatutnya dilihat bertentangan dengan usaha mengekalkan identiti sejarah Persekutuan Tanah Melayu.
Sebaliknya, kedua-duanya boleh wujud dalam kerangka Malaysia.
Persoalannya ialah sama ada kita mahu menerima prinsip bahawa identiti sejarah mempunyai nilai – atau kita hanya menerima prinsip itu apabila ia menguntungkan naratif tertentu.
Apa yang sebenarnya mahu dipadam?
Polemik mengenai status Tanah Melayu turut mendapat perhatian susulan kenyataan veteran DAP, Teng Chang Khim, yang sebelum ini mendakwa nama Tanah Melayu telah berakhir selepas berkuat kuasanya Perlembagaan Persekutuan.
Pandangan itu mencetuskan perbahasan kerana istilah dan kedudukan negeri-negeri Tanah Melayu masih mempunyai asas dalam Perlembagaan. Perkara 1(2), misalnya, merujuk kepada negeri-negeri Tanah Melayu, Sabah dan Sarawak.
Pindaan pada 2022 turut memperincikan semula struktur Persekutuan tersebut. Maka, persoalan yang lebih besar bukan sekadar sama ada istilah “Tanah Melayu” masih digunakan.
Persoalannya ialah mengapa identiti sejarah yang mendahului pembentukan Malaysia perlu dianggap telah luput hanya kerana Malaysia wujud pada 1963?
Jika MA63 digunakan untuk mengembalikan kefahaman bahawa Sabah dan Sarawak mempunyai sejarah serta kedudukan tersendiri dalam pembentukan Malaysia, maka sejarah Persekutuan Tanah Melayu juga wajar difahami dalam konteks yang sama.
Malaysia bukan bermula daripada ruang kosong pada 16 September 1963.
Justeru, memperkukuh identiti Sabah dan Sarawak tidak memerlukan kita melupakan Tanah Melayu. Dan mempertahankan sejarah Tanah Melayu pula tidak bermaksud menafikan Sabah dan Sarawak.
Mungkin inilah persoalan paling penting yang dibangkitkan Shamsul Akmar: kalau kita mahu sejarah Sabah dan Sarawak dikembalikan kepada tempatnya dalam naratif Malaysia, mengapa sejarah dan identiti Persekutuan Tanah Melayu pula perlu diketepikan?
Memahami Malaysia secara jujur memerlukan kita menerima kedua-duanya – bukan memilih satu dan melupakan yang lain.@editor
Jom sertai siaran WhatsApp politiko.my untuk berita terkini.
